Τρίτη, 15 Νοεμβρίου 2005

ΓΥΡΙΖΟΥΜΕ ΠΙΣΩ

Αυτές τις δύο λέξεις, τις άκουσα σήμερα το πρωί από μια ηλικωμένη κυρία. Αυτό το «πίσω» δεν το έχω ζήσει αρκετά, δεν το έχω παλέψει όπως εκείνη. Το έχω ακούσει όμως και βλέπω να το ζω σύντομα, σε όλο του το μεγαλείο.

Θυμάμαι το «σύνδρομο της κατοχής» που είχε η γιαγιά, ο παππούς μου και όλοι όσοι έζησαν δύσκολα χρόνια. Τα ντουλάπια γεμάτα κούτες γάλα και ζάχαρη, η κατάψυξη γεμάτη κρέας και τρόφιμα αγορασμένα σε κιβώτια. Η μαγική λέξη που κρυβόταν πάντα στο μυαλό τους, ακόμα κι αν δεν την έλεγαν ποτέ, μου τριβέλιζε το μυαλό από πιτσιρίκι : «κι αν;». Το αόρατο βάσανό τους, ήταν «οικονομία». Ήταν τότε, που ο κόσμος μπάλωνε ρούχα, χρησιμοποιούσε πεταμένα άχρηστα αντικείμενα άλλων, μαγείρευε για τρεις μέρες. Τότε που όλα τα παντελόνια μου, είχαν ραμμένες μικρές κόκκινες δερμάτινες καρδούλες στα γόνατα, για να μην τα σκίσω, για να αντέξουν πιο πολύ. Τότε, που είχα καινούργια ρούχα και παπούτσια μόνο Πάσχα και Χριστούγεννα και ήταν τα «καλά» μου.

Όταν στην μέση του σαλονιού είχαμε ακόμη την σόμπα πετρελαίου και η γιαγιά άφηνε πάνω φλούδες μανταρινιού, για μυρωδιά, περιμένοντας τα κάστανα να ψηθούν. Γενικότερα, ακούγοντας παλιότερες ιστορίες ανθρώπων που πάσχιζαν για την επιβίωσή τους και τώρα απλά τα αφηγούνται, έχοντας πλήρως ενταχθεί στον υπερκαταναλωτικό κόσμο μας, αναρρωτιέμαι τί βιώματα μπορεί να έχουν και αν θα χρειαστεί να τα ζήσω κι εγώ.

Σαν παιδάκι έχω ακούσει πολλές ιστορίες. Ήταν πολύ ζωντανές οι μνήμες της γιαγιάς μου απ΄τον πόλεμο. Όταν παιδάκι ακόμη, για να πάει να φέρει φαγητό περνούσε από σωρούς πτωμάτων που άδειαζαν κάθε λίγο τα καρότσια, κάθε είκοσι μέτρα. Το ίδιο και του παππού, όταν αφηγούταν τον χαρακτηριστικό θόρυβο που έκαναν οι ψείρες στην φωτιά όταν τίναζε το στρατιωτικό πανωφόρι του. Μετέπειτα, με τρόμαζαν οι ιστορίες της μαμάς μου, όταν για να επιβιώσει, πουλούσε κεράκια από τριών χρονών, στις εκκλησίες ανά την Ελλάδα. Όταν γνώρισε σαν παιδάκι τα κρατητήρια και ήταν πολύ ντροπιασμένη, αλλά ενδόμυχα χαρούμενη για το γεγονός, γιατί πρώτη φορά θα έτρωγε ζεστό φαγητό, χωρίς να ανησυχεί για την πληρωμή του.

Μου δόθηκε ένας τρόπος ζωής καλύτερος. Κλήθηκα να γεμίσω ένα σπίτι αντικείμενα, να πληρώσω τους λογαριασμούς μου, το ενοίκιό μου, να βρω δουλειά, να πάρω αυτοκίνητο και να κάνω οικογένεια. Ότι ακριβώς είχαν κληθεί να κάνουν και οι προγόνοι μου, να ζήσουν αξιοπρεπώς. Μόνο που για εκείνους τίποτε δεν ήταν δεδομένο. Κάποιοι τα κατάφερναν, κάποιοι άλλοι όχι. Αλλά ήταν συνηθισμένο να παλεύεις και να μην τα καταφέρνεις, να πεινάς, να αρρωσταίνεις, να πάει στράφι η ζωή σου. Η αποτυχία ήταν στο πρόγραμμα για τους περισσότερους, η φτώχεια συνηθισμένη.

Τώρα, είναι σκληρότερο. Δεν επιτρέπεται η αποτυχία. Βλέπεις αστραφτερά αμάξια, που πίσω τους όμως, κρύβονται δάνεια, βλέπεις σπιταρόνες που πίσω τους καραδοκεί μια κατάσχεση. Βλέπεις τα νυχτερινά μαγαζιά γεμάτα, αλλά πίσω απ΄τα γέλια των θαμώνων, θα δεις κρυμμένη αριστοτεχνικά την θλίψη και την απόγνωση. Όλοι ντρέπονται να παραδεχτούν τη φτώχεια, λες και είναι συνυφασμένη με την αποτυχία. Προτιμούν να την φυλακίσουν μέσα στα πολυτελή σπίτια τους , μέσα στις οθόνες του υπολογιστή τους και μπροστά σου θα είναι τόσο αστραφτεροί, όσο θα έπρεπε να είναι και μέσα τους.

Σιχαίνομαι την εποχή μας. Μας κάνει ψεύτες, επιδειξίες και μικραίνει την ψυχή μας. Μας αναγκάζει να προχωρήσουμε δέκα σκαλιά μπροστά απ΄τους προγόνους μας, αλλά δεν μας δείχνει τον τρόπο να το καταφέρουμε, ούτε μας επιτρέπει να αποτύχουμε. Μας ζητάει συνεχώς περισσότερα, χωρίς να ρωτάει αν τα μπορούμε και εμείς πεθαίνουμε, αλλά πλέον αυτό που μας νοιάζει, είναι να το κάνουμε με στυλ.

20 σχόλια:

  1. "Μας αναγκάζει να προχωρήσουμε δέκα σκαλιά μπροστά απ΄τους προγόνους μας, αλλά δεν μας δείχνει τον τρόπο να το καταφέρουμε"

    Από την πείνα στον ξέφρενο καταναλωτισμό δεν είναι μόνο δέκα σκαλιά, είναι πολλά παραπάνω... και το μεγαλύτερο δικό μας λάθος δεν είναι ότι δεν βρίσκουμε τον τρόπο, είναι το ότι αποδεχόμαστε αυτή την απαίτηση-πρόκληση...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Κούγιας ο γνωστός11/15/2005 03:30:00 μ.μ.

    Aπ' ότι κατάλαβα δεν έχεις φράγκα. θα πάω σ' άλλο μαγαζί.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. "Όλοι ντρέπονται να παραδεχτούν τη φτώχεια, λες και είναι συνυφασμένη με την αποτυχία."

    Εδώ τα είπες όλα. Στην κοινωνία της ιδιοκτησίας, όπου βαδίζουμε ολοταχώς, η έλλειψη ιδιοκτησίας είναι κάτι χειρότερο απο αποτυχία, είναι ανικανότητα (ή απροθυμία) να ενταχθείς...

    Η θεολογία της οικονομίας εξόρκισε τον αντίχριστο Μάρξ. Δεν υπάρχει πάλη των τάξεων, δεν υπάρχει κοινωνική αδικία, δεν υπάρχουν ανισότητες που τις μεγενθύνει ένα κατα βάσην άδικο οικονομικό σύστημα. Ζούμε -λέμε τώρα...- στο τέλειο σύστημα, με την τέλεια αγορά, είμαστε τέλεια λογικοί ανθρωποι, τέλεια ανεπηρρέαστοι απο το περιβάλλον μας και τα ένστικτά μας, αρα παίρνουμε τέλειες αποφάσεις, αρα η αποτυχία είναι αδιανόητη (ή είναι ηθελημένη εκδήλωση αντικοινωνικότητας)...

    Οι νεοφιλελεύθεροι οικονομολόγοι κατάντησαν χειρότεροι απο τους θεολόγους. Θεός μπορεί και να υπάρχει, τέλεια αγορά με τέλεια λογικούς μετέχοντες και τέλεια δίκαιους μηχανισμούς σίγουρα δεν υπάρχει...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Maiandre, δεν αποδεχόμαστε απλά, γουστάρουμε κιόλας. Θα το δεις στα μάτια κάποιου όταν αγοράσει με 48 δόσεις νέο κινητό.

    Κούγια, μακάρι να ήταν μόνο αυτό.

    Penguin, κάποια στιγμή στο παρελθόν, με αποκάλεσαν αποτυχημένη που δεν τα έχω καταφέρει. Αυτό προσπάθησα να θίξω. Ότι προσπαθώ, θα προσπαθώ όσο αντέχω, αλλά το αν θα τα καταφέρω, δεν είναι απαραίτητα αποτέλεσμα του πόσο πολύ προσπάθησα ή πόσο καλά προσπάθησα. Έχει να κάνει απλά με το σημείο εκκίνησής μου και τα όπλα που μου δόθηκαν.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Αν το θέλουμε, αν το επιδιώξουμε και αν μας δωθεί η κατάλληλη ώθηση και κίνητρο, έρχεται κάποια "φωτεινή" στιγμή στη ζωή μας που τα βλέπουμε πλέον όλα -και όλους- με διαφορετικό μάτι. Και οι λόγοι που σιχαίνεσαι την εποχή μας Κωνσταντίνα απλά παύουν να είναι σημαντικοί, ξεθωριάζουν.
    Είχα την τύχη να μου συμβεί και βλέπω την αλλαγή και σε άλλους ανθρώπους γύρω μου. Και ενώ οι υπόλοιποι μεγαλώνοντας περνούν μεγάλη κρίση που επιδεινώνεται τραγικά με τις οικονομικές δυσκολίες -αφού όλη τους τη ζωή την έχουν εκεί επενδύσει, στο φαίνεσθαι- εμείς καταφέρνουμε να είμαστε μερικά βήματα πιο κοντά στην γαλήνη, στην ... ευτυχία; Μεγάλη λέξη. Ίσως τα μεγάλα χτυπήματα που δίνει μόνο η αρρώστεια και ο θάνατος λειτουργούν λυτρωτικά, σε σχέση με τις "κοινωνικές" ασθένειες. Αν δεν πονέσεις, δε θα μάθεις; Μπορεί...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Juanita, δεν έχω καταλάβει. Ποιό δηλαδή είναι αυτό το διαφορετικό μάτι; Τί είναι δηλ. αυτό, που θα με βοηθήσει να δω κι άλλα πράγματα, πέρα από την επιβίωσή μου; Γιατί πίστεψέ με, όλοι υποστηρίζουν ότι απλά πρέπει να μειώσω τις δαπάνες μου και εγώ χαρακτηριστικά απαντώ : ΤΙΣ ΠΟΙΕΣ?

    Καληνύχτα. :)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. περαστικός κινέζος11/15/2005 09:52:00 μ.μ.

    晚上好

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. To "γυρίζουμε πίσω" στο είπα κι εγώ πριν λίγες μέρες, στο post του Κουκουζέλη για τις τσιγγάνες.

    Το θέμα είναι πόσο "πίσω" θα φτάσουμε - και πόσοι θ' αντέξουν.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  9. Το διαφορετικό βρίσκεται στο πως ορίζουμε την επιβίωση, στην ιεράρχιση των αναγκών μας.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  10. COSTANTINA,
    γλυκιά μου COSTANTINA!

    Αν είχα αρκετά χρήματα θα επένδυα σε σένα. Σου έχω πει πως έχουμε τις ίδιες κεραίες -δεν προσπαθώ να πάρω από τη λάμψη σου- και λατρεύω να σε διαβάζω. Αν τα βράδια έκανα την προσευχή μου θα παρακαλούσα το Θεό να σε έχει κι εσένα καλά. Έχω περάσει τις πρώτες είκοσι δύσκολες σελίδες (από το δεύτερο) και το χρωστάω σε σένα. Ξεκόλλησα!

    "Μουσκεύουμε κι όταν δε βρέχει κι όταν δε χιονίζει κι όταν δε ρίχνει χαλάζι. Πονάει το χοντρό χαλάζι, αν κοιτάς ψηλά ίσως τυφλωθείς. Υπάρχουν όμως κάποιοι που δε βλέπουν γιατί έτσι έγιναν, οι οποίοι πρέπει να είναι σωστοί όπως όλοι οι άλλοι. Όλοι οφείλουν να είναι σωστοί και αυτοί που είναι όμορφοι και αυτοί που είναι άσχημοι και εκείνοι που είναι υγιείς και οι άρρωστοι και οι αρτιμελείς μα και οι ανάπηροι και οι πλούσιοι αλλά και οι φτωχοί. Όλοι εμείς οι διαφορετικοί, πρέπει να κάνουμε το σωστό. Εμείς μπορούμε να πατήσουμε το μυρμήγκι, εμείς καθορίζουμε τι και πότε θα φάει το ζώο μας. Μήπως η αδικία και η ανισότητα είναι από τα σωστά; Να είναι άραγε η έννοιά τους παρεξηγημένη; Απλά δε μας έχει όλους ίσους. Ίσως φταίει το ύψος, η απόσταση ανάμεσά μας. Μπα, όλοι ίσοι είμαστε απλώς μερικοί είναι περισσότερο τυχεροί από τους άλλους θα πει ο κουτός. Δώσε Θεέ μου σε εκείνον ό,τι ακριβώς και στον άλλον, σε όλους το ίδιο, όλοι τυφλοί, όλοι ορφανοί ή όλοι τέλειοι. Την ίδια βοήθεια όλοι, την ίδια μεταχείριση. Αν δε δώσει ο Θεούλης τι θα κάνει ο φτωχούλης; Δε μου αρέσει που πονάνε τα παιδάκια. Είναι κρίμα που δεν παίζουν όλα φιδάκι και μονόπολη…"
    "…Όλα είναι μια αλλαγή, μια διαφοροποίηση. Δεν ξέρω αν τα καταφέρνουμε όλοι στο τέλος. Σίγουρα αρκετοί τρελαίνονται, πέφτουν σε ένα λαβύρινθο και εκατοντάδες σαράκια τους τρώνε. Κουτοί και άμυαλοι που νομίζουν ότι δε θα τους επηρεάσει ο σοφός και ευρυμαθής χρόνος. Φανταστείτε έναν τεράστιο πίνακα γεμάτο πολύχρωμες πινέζες που κάθε μέρα να λείπει και μία. Σε πόσες μέρες θα δούμε τη διαφορά; Άλλος από την πρώτη, άλλος μετά από μια εβδομάδα, άλλος εντελώς τελείως ποτέ, όπως λέει και μια γνωστή σας. Μα είμαστε αναλώσιμοι. Σβήνουμε σιγά-σιγά, όπως το τελευταίο κούτσουρο στο τζάκι και αφήνουμε τους γύρω μας να ξεπαγιάσουν. Όμως θα βρουν και θα ανάψουν νέο ξύλο, δυνατό. Στάχτη θα γίνει και αυτό αργότερα, τέφρα που θα σκορπιστεί. Θα τη σπείρουν στη στεριά και στη θάλασσα, δίχως να μπορεί κανένας να τη μαζέψει πάλι.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  11. Πάνο, το είδα στον Κουκουζέλη. Κάποια στιγμή, θα το συζητήσουμε εκτενέστερα.

    Juanita, εκτός από τα άκρως απαραίτητα για την επιβίωση, δεν εννοώ τίποτε άλλο απ΄το οποίο εξαρτώμαι. Ακόμα λοιπόν και αυτά, όταν κινδυνεύεις να τα χάσεις, κάτι έχει πάει πολύ στραβά.

    Σωτήρη, όταν μου έλεγες ότι μοιάζουμε, δεν μπορούσα να καταλάβω. Έχεις δίκιο. Το κείμενό σου όμως, είναι φοβερό. Με συγκίνησες. Καλό γράψιμο.
    Όταν το εκδόσεις, θέλω αντίτυπο με αφιέρωση, αλλιώς δεν σε ξαναξεκολλάω :)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  12. Συμφωνώ μαζί σου, εγώ προσπάθησα να μιλήσω για κάτι διαφορετικό, αλλά δεν έχει σημασία...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  13. Juanita, κατάλαβα εγώ.
    Απλά δεν ήθελα να σχολιάσω στο post.

    Δεν είναι κανόνας όμως αυτό που σου συνέβη.
    Δεν υπάρχει λόγος να σοκάρεται κάποιος για να αλλάξει τη ζωή του και να ευτυχήσει. Απόλυτα κατανοητό αυτό που έγραψες στο πρώτο comment σου. Εσύ το χτύπημα το χρησιμοποίησες ως μοχλό για να αλλάξεις τη ζωή σου. Σωστό.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  14. Ακριβώς! Αυτό ακριβώς εννοούσα, αλλά προφανώς μπλοκαρισμένη από τα προσωπικά μου βιώματα, δεν μπόρεσα να το εκφράσω σωστά.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  15. Είχα καιρό να μπω να διαβάσω... και χαίρομαι που μπηκα και πάλι!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  16. You have an outstanding good and well structured site. I enjoyed browsing through it »

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  17. Where did you find it? Interesting read »

    ΑπάντησηΔιαγραφή